Trung Quốc : Hệ thống bảo hiểm y tế cho toàn dân

bechina_resize.jpgĐầu tháng trước, Bắc Kinh chính thức công bố kế hoạch đầu tư 850 tỷ nhân dân tệ trong 3 năm sắp tới nhằm nâng cấp các dịch vụ y tế, từ nay cho đến năm 2020, một tỷ ba trăm triệu dân phải được hưởng các khoản bảo hiểm y tế tối thiểu.

Từ hai năm nay, Bắc Kinh chuẩn bị tung ra một kế hoạch cải tổ sâu rộng hệ thống y tế.

Đầu tháng trước, Trung Quốc chính thức công bố kế hoạch đầu tư 850 tỷ nhân dân tệ, tương đương với 92 tỷ euro trong ba năm sắp tới nhằm nâng cấp các dịch vụ y tế. Mục tiêu sau cùng là từ nay cho đến năm 2020, một tỷ ba trăm triệu dân Trung Quốc phải được hưởng các khoản bảo hiểm y tế tối thiểu.

Kế hoạch nói trên đã nhấn mạnh đến vai trò chủ đạo của Nhà nước trong hệ thống y tế “để bảo đảm tính hiệu quả của các dịch vụ công cộng”

Chính quyền trung ương cam kết cải thiện các khâu từ phòng chống dịch bệnh, kiểm tra điều trị, giáo dục y tế, đặc biệt quan tâm đến vấn đề sức khỏe cho bà mẹ và trẻ em, nâng cao mức độ quản lý cũng như hệ thống phân phối thuốc đến những vùng sâu, vùng xa và nhất là cung cấp thuốc với giá “chính thức” để, trên nguyên tắc, mọi người đều được bình đằng như nhau …

Đáng chú ý hơn cả là lần đầu tiên Bắc Kinh dự trù một hệ thống bảo hiểm y tế, nhắm vào tất cả mọi thành phần xã hội, từ giới công nhân lao động ở thành phố, đến những người sống ở nông thôn.  

Nhu cầu cấp bách phát triển tiềm năng tiêu thụ trong nước

Với khủng hoảng kinh tế hiện nay, mô hình phát triển kinh tế của Trung Quốc dựa trên xuất khẩu cho thấy đấy là một mô hình quá lệ thuộc vào những “ yếu tố bên ngoài”

Khủng hoảng trầm trọng lần này ở quy mô toàn cầu chứng minh với Bắc Kinh là hơn bao giờ hết, quốc gia đông dân nhất hành tinh nên phát huy tiềm năng tiêu thụ nội địa, đồng thời đã đến lúc Trung Quốc cần phải đẩy mạnh chính sách an sinh xã hội bơm thêm mãi lực cho hàng trăm triệu nông dân, cho từ 20 đến 30 triệu công nhân từ thôn quê lên thành thị kiếm sống bị mất việc, khi hàng của Trung Quốc không bán được qua các thị trường Âu Mỹ.

Ưu tiên cho tiêu thụ

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để khuyến khích dân chúng chi tiêu, khi biết rằng ở Trung Quốc tỷ lệ tiết kiệm rất cao, vì người dân luôn lo sợ cho tương lai, họ để dành tiền phòng khi đau ốm, để dành tiền để lo liệu cho con cái ăn học … đó là chưa kể đề phòng khi bị mất việc.

Chênh lệch giàu nghèo

Mặc dù theo báo cáo mới nhất của Ngân hàng Thế giới, số người sống dưới ngưỡng nghèo khó ở Trung Quốc đã giảm đi một cách đáng kể, thế nhưng tại một quốc gia có tỷ lệ tăng trưởng kinh tế trung bình từ 8 đến 10% một năm như Trung Quốc, vẫn còn 41% dân số sống với thu nhập chưa đến 450 nhân dân tệ một năm, tức chỉ bằng một nửa so với ngưỡng nghèo khó quy định là 888 nhân dân tệ một năm.

Thí dự như vào năm 2001 hơn 15% dân số sống dưới ngưỡng nghèo khó nói trên, tỷ lệ này rơi xuống còn 10,38% vào năm 2004 và đến 2007, tỷ lệ này chỉ còn là 4% dân số. Thế nhưng, trong số 4% ấy, có đến gần một nửa thu nhập hàng năm của họ không vượt quá 450 nhân dân tệ. Dù với thu nhập thấp như vậy các hộ gia đình nghèo nhất cũng ưu tiên cho tiết kiệm.

Sự lơ là của Nhà nước với hệ thống y tế công cộng

Trong ba thập niên mở của kinh tế của Trung Quốc, Nhà nước đã từng bước thu hẹp ngân sách y tế : dưới thời kỳ bao cấp, Bắc Kinh bảo đảm đến 90% các chi phí y tế. Hơn ba mươi năm sau, tỷ lệ này chỉ còn là 17%.

Để so sánh với các quốc gia khác trên thế giới, thì phải nói là tỷ lệ này ở Hoa Kỳ là khoảng 50%, tại nhiều nước Tây Âu và Nhật Bản là 80%. Năm 2007, Trung Quốc dành 1% tổng sản phẩm nội địa để bảo đảm y tế công cộng cho người dân, ít hơn so với hai nước đang phát triển khác tại Châu Á là Ấn Độ hay Indonesia. Đóng góp của Nhà nước Trung Quốc chỉ bằng một phần ba so với Brazil và chỉ bằng phân nửa so với Thái Lan.

Trong khoản đóng góp ít ỏi này chính quyền trung ương chỉ bảo đảm 10,5% ngân sách y tế công cộng, và 89,5% còn lại là do các chính quyền địa phương tài trợ. Chính điều này tạo nên sự bất bình đẳng giữa các tỉnh giàu có vùng duyên hải với những vùng quê không có phương tiện để hiện đại hóa các bệnh xá, hay bảo đảm chất lượng chăm sóc tối thiểu cho cư dân.

Sự rút lui nói trên của Nhà nước vô hình chung phó mặc cả hệ thống y tế cho tư nhân và tự nó hoạt động theo « luật chơi của thị trường » ; kèm theo đó là những hành vi tham nhũng, những vụ chạy chọt để được chăm sóc sức khỏe tốt …

Một thí dụ điển hình minh họa cho đà chạy theo lợi nhuận của các bệnh viện Trung Quốc thường được nhắc tới đó là các cơ quan y tế công cộng nói trên bán thuốc tây để bảo đảm từ 30 đến 50 % thu nhập hàng năm.

Một nỗ lực của Bắc Kinh

Ở thành phố, chi phí sức khỏe thường rất cao, đặc biệt là trong  trường hợp phải nhập viện. Chính vì vậy kế hoạch cải tổ y tế của Bắc Kinh dự trù xây dựng thêm 3700 trung tâm điều trị, mở thêm hoạch nâng cấp 11 ngàn phòng y tế ở các thành phố lớn, đồng thời Nhà nước sẽ quản lý các hiệu thuốc ở ngay trong bệnh viện, ấn định giá thuốc để, trên nguyên tắc, bảo đảm cho tất cả mọi người cùng được cung cấp thuốc như nhau …

Còn tại các vùng quê, chính quyền trung ương dự trù tăng lương cho giới y tá và bác sĩ để « cầm chân » những chuyên viên, nhằm bảo đảm dịch vụ y tế tối thiểu cho người dân nông thôn, vốn không tin tưởng vào giới y sĩ và trang thiết tại các bệnh xá, nhà thương ở cấp tỉnh, huyện bị thường đơn sơ và cũ kỹ.

Trong bối cảnh như trên, kế hoạch cải tổ hệ thống y tế của Trung Quốc là một bước tiến quan trọng. Theo lời một chuyên gia trong ngành của Đức đã hoạt động lâu năm tại Bắc Kinh công cuộc cải tổ hệ thống bảo hiểm và hạ tầng cơ sở y tế của Trung Quốc đang chuyển biến từng bước và đang hướng đến một mô hình công bằng hơn về phương diện xã hội.

Đường còn dài

Thế đây sẽ không phải là một mô hình « thuần nhất mà ở đó tất cả mọi người đều được đối xử như nhau  (…) mà có nhiều khả năng hệ thống bảo hiểm của Trung Quốc sẽ hoạt động theo nhiều vận tốc, và ngày nào mà chính phủ không bảo đảm một phần lớn các khoản chi phí y tế, thì ngày đó người dân sẽ còn tiếp tục để dành tiền tiết kiệm phòng khi đau ốm.

Ngoài các biện pháp nhằm nâng cấp các dịch vụ y tế công cộng, thiết tưởng còn nhiều vấn đề cơ bản cần được Bắc Kinh giải quyết tiếp. Trong số này phải kể đến các vấn đề như việc quản lý (cả về phương diện tài chính lẫn hành chính) các bệnh viện nhà nước ; trách nhiệm của chính quyền trung ương và địa phương trong chính sách y tế đặc biệt vào lúc mà thu nhập của nhiều vùng, nhiều tỉnh đang co cụm lại trong bối  ảnh khủng hoảng toàn cầu hiện nay.

Theo RFI

 

Comments are closed.