Kiện cứ kiện, trả hay không còn… tuỳ

Bảo hiểm xã hội TP.HCM đang là một SGTT.VN – Ngày 10.5.2011, TAND TP.HCM đã tuyên buộc công ty TNHH thương mại Tự Do (quận Bình Thạnh, TP.HCM – viết tắt: công ty Tự Do) phải thanh toán hơn 500 triệu đồng nợ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế cho đơn vị Bảo hiểm xã hội quận Bình Thạnh. Nhưng sau hơn hai tháng kể từ khi bản án có hiệu lực, doanh nghiệp vẫn lờ đi không thanh toán.Từ hai năm nay, Bảo hiểm xã hội quận Bình Thạnh đã dùng mọi biện pháp với công ty Tự Do nhằm thu nợ bảo hiểm xã hội nhưng vẫn không đạt được kết quả, cuối cùng đơn vị này đành chọn cách khởi kiện công ty thiếu nợ ra toà.

Hành trình hầu kiện cam go đã chấm dứt khi có bản án. Nhưng đoạn trường thi hành án với một con nợ chây ỳ chẳng biết bao giờ có điểm dừng.

Theo quy định của Luật Thi hành án, Bảo hiểm xã hội quận phải đi xác minh tài sản của công ty Tự Do và báo về cho cơ quan thi hành án để kê biên phát mãi tài sản đó. Ngày 10.6, Bảo hiểm xã hội quận Bình Thạnh cùng Bảo hiểm xã hội TP.HCM chủ động liên hệ với công ty này để xác minh tài sản. Khi đoàn đến nơi, đại diện con nợ cho biết, toàn bộ sổ sách giấy tờ liên quan đến tài sản của công ty do kế toán trưởng nắm giữ và hiện kế toán trưởng đi vắng. Lần đầu tập trung lực lượng coi như không thành, đoàn kiểm tra ra hạn hai tuần sau sẽ quay lại. Nhưng tới hẹn, phía công ty vẫn thông báo kế toán trưởng đi vắng. Mất hai buổi nhưng việc xác minh tài sản không thực hiện được. Đến 18.8 vừa qua, phía Bảo hiểm xã hội quận Bình Thạnh xác nhận, con nợ vẫn chưa tỏ ý có thiện chí trả nợ bảo hiểm xã hội. Và, vì chưa xác minh được tài sản nên đại diện chủ nợ không thể biết con nợ có những tài sản gì, ở đâu… để đề nghị thi hành án kê biên – đảm bảo thực hiện việc trả nợ.

Kể cả những đơn vị đã bị khởi kiện thì tính đến thời điểm tháng 6.2011, thành phố đã có gần 24.000 doanh nghiệp nợ đọng các loại bảo hiểm với tổng số nợ là 750 tỉ đồng trong đó nợ từ 6 tháng đến 12 tháng là 95 tỉ đồng, trên 12 tháng là 111 tỉ đồng. Bảo hiểm xã hội thành phố đang làm thủ tục để sắp tới khởi kiện thêm một số doanh nghiệp chây ỳ không chịu đóng bảo hiểm xã hội.

Ông Nguyễn Hữu Thanh (Bảo hiểm xã hội TP.HCM)

Chuyện này không chỉ xảy ra ở công ty Tự Do mà các đơn vị bảo hiểm xã hội còn gặp nhiều khó khăn tương tự khi xác minh tài sản của các doanh nghiệp.

Lịch sử doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội bị kiện phải kể đến công ty giày dép Kwang Nam. Đây là doanh nghiệp đầu tiên bị Bảo hiểm xã hội TP.HCM kiện ra toà vào đầu năm 2008 vì nợ hơn 7 tỉ đồng. TAND quận Phú Nhuận thụ lý vụ án. Trong phiên hoà giải tại toà, mặc dù phía công ty đã ký cam kết sẽ trả dứt điểm trong vòng ba tháng, nhưng sau đó con nợ lại đột ngột thay đổi thoả thuận, chỉ muốn trả dần trong vòng bốn năm. Toà án buộc phải mở phiên xét xử công khai. Hội đồng xét xử đã bác đề nghị của con nợ và yêu cầu công ty này phải trả dứt điểm 7 tỉ đồng trong vòng ba tháng.

Án có hiệu lực, tuy nhiên đã quá hạn ba tháng, công ty vẫn không trả dứt nợ. Khâu thi hành án lâm vào bế tắc vì tại thời điểm phải thi hành án, con nợ hầu như không còn tài sản có giá trị. Bảo hiểm xã hội thành phố bèn kiến nghị lên UBND thành phố đề xuất nhiều biện pháp cưỡng chế đối với công ty chây ỳ này. Cuối cùng, sau bao toan tính, công ty Kwang Nam chỉ trả 1,3 tỉ đồng và giám đốc bỏ trốn. Thành thử, mặc dù hiệu lực thi hành án vẫn còn nhưng hy vọng đòi được nợ của Bảo hiểm xã hội gần như tiêu tan.

Hơn 40% nợ khó đòi

Ông Nguyễn Hữu Thanh, phó phòng kiểm tra của Bảo hiểm xã hội TP.HCM cho biết, trong số 265 đơn vị đã bị khởi kiện với số nợ hơn 120 tỉ đồng, Bảo hiểm xã hội mới thu hồi được gần 70 tỉ đồng, đạt 57,63%. Số còn lại, một phần nằm trong diện không thể đòi vì doanh nghiệp đã phá sản, hoặc chủ bỏ trốn, một phần thì chây ỳ không chịu trả. Đến thời điểm hiện tại, trong số những doanh nghiệp bị Bảo hiểm xã hội khởi kiện, còn 40 đơn vị đang chờ ngày ra toà với số nợ hơn 10 tỉ đồng, mới thu hồi được 220 triệu đồng, 16 đơn đã xử chờ thi hành án với số nợ hơn 4,8 tỉ đồng nhưng mới đòi được hơn 60 triệu đồng. Đặc biệt, có 16 doanh nghiệp có chủ bỏ trốn buộc cơ quan thi hành án phải trả lại đơn yêu cầu thi hành án. Và số nợ gần 6 tỉ đồng mà những doanh nghiệp này nợ coi như mất trắng. Còn 19 doanh nghiệp đã chuyển địa bàn hoạt động “đi đâu không rõ” nên việc đòi được số nợ gần 20 tỉ cũng có rất ít cơ hội. Ngoài ra, còn một số đơn vị, mặc dù toà đã xử nhưng việc thi hành án khó khăn vì không thể xác minh được tài sản của doanh nghiệp.

Theo luật sư Nguyễn Thị Anh Đào, văn phòng luật sư Công Đoàn, việc doanh nghiệp giữ tiền của công nhân nhưng không đóng bảo hiểm khiến người lao động lãnh đủ. Thiệt thòi lớn nhất vẫn thuộc về công nhân. Trong những trường hợp này, người lao động nên khiếu nại cơ quan lao động nhờ toà án can thiệp. Tuy nhiên, nhiều công nhân vì những nguyên nhân khác nhau như sợ mất việc, thấy thời gian doanh nghiệp không đóng bảo hiểm chỉ có vài tháng nên không quyết liệt đòi quyền lợi của mình. Cũng theo luật sư Nguyễn Thị Anh Đào, trong câu chuyện bảo hiểm xã hội còn cho thấy cơ quan thuế chưa tích cực với các cơ quan chức năng khác để xử lý doanh nghiệp trốn bảo hiểm xã hội.

Nợ tiền BHXH rẻ hơn vay ngân hàng

Theo ông Cao Văn Sang, giám đốc Bảo hiểm xã hội TP.HCM, sở dĩ doanh nghiệp chây ỳ không chịu đóng BHXH vì chế tài còn quá nhẹ. Doanh nghiệp vi phạm không đóng BHXH chỉ bị phạt 30 triệu đồng. Nhiều doanh nghiệp có khả năng đóng nhưng họ tính toán thấy chiếm dụng BHXH lợi hơn đi vay. Ví dụ nếu phải vay ngân hàng 1 tỉ đồng đóng BHXH thì mỗi năm sẽ phải trả 24% tiền lãi, trong khi lãi suất mà doanh nghiệp chậm đóng BHXH phải chịu chỉ có 10,5%. Chính vì thế, để doanh nghiệp không trốn đóng BHXH thì làm sao phải cắt được cái lợi mà họ tính toán. Bảo hiểm xã hội TP.HCM đã từng kiến nghị UBND thành phố tăng mức phạt lên 20% so với mức nợ thì mới có tính răn đe.

Mặt khác, việc doanh nghiệp thu 6% tiền BHXH của công nhân mà không đóng cho cơ quan bảo hiểm xã hội là hành vi chiếm đoạt tài sản nên cũng đã có kiến nghị đưa sang khởi tố hình sự. Nhưng luật của ta lại không cho xử lý hình sự đối với doanh nghiệp nên tất cả những kiến nghị của cơ quan bảo hiểm xã hội xem xét trách nhiệm hình sự cho đến thời điểm này đều bị bác.

Hà Dịu – Thanh Nhã
Báo điện tử sài gòn tiếp thị media

Comments are closed.