Chi trả bảo hiểm thất nghiệp: Mới chỉ dừng ở… trợ cấp

Dù đã chi gần 1.100 tỷ đồng cho các đối tượng người lao động nhận bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), tuy nhiên cho đến nay việc chi trả mới chủ yếu là trợ cấp thất nghiệp, trong khi hỗ trợ học nghề mới còn ở mức độ “nhỏ giọt” – Đó là thông tin được đưa ra tại buổi hội thảo “Bảo hiểm thất nghiệp: Thực trạng và khuyến nghị chính sách cho Việt Nam”, do Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội phối hợp với Tổ chức lao động quốc tế (ILO)  tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, ngày 1-3.

 

Bất cập đủ đường…

Tại Hội thảo, Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội) nhìn nhận, chế độ Bảo hiểm thất nghiệp đã vận hành và bắt đầu được triển khai qua 4 năm, đã chi khoảng gần 1.100 tỷ đồng cho trên 386 nghìn người. Trong đó, đến đầu năm 2011 tổng số kết dư quỹ BHTN là 14.638 tỷ đồng. Tuy nhiên, cho đến nay việc chi trả mới chủ yếu là trợ cấp thất nghiệp, trong khi hỗ trợ học nghề mới còn ở mức độ “nhỏ giọt”. “Mục tiêu an sinh đối với nhóm lao động yếu thế hiện nay còn mờ nhạt, chưa kể việc hỗ trợ 1% ngân sách nhà nước chưa thực sự hợp lý, khiến kết dư qua mỗi năm đều cao, không thể thống kê được số lao động quay trở lại thị trường lao động.”, tiến sĩ Lợi mổ xẻ.

Tham gia ý kiến tại Hội thảo, đại diện cơ quan bảo hiểm và Sở LĐ-TB&XH các tỉnh/thành phía Nam cũng phản ánh thực tế, việc giao 2 hai cơ quan cùng thực hiện chính sách BHTN, là BHXH Việt Nam và Trung tâm giới thiệu việc làm ở địa phương đã gây khó khăn cho người lao động khi làm các thủ tục đóng – hưởng BHTN. Trong khi đó, chi phí quản lý tăng, việc quản lý đối tượng khó khăn, giải quyết chế độ cho người lao động chậm, còn sai sót. Ngoài hạn chế nêu trên, ông Lê Thành Nhơn, Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Bình Dương cho biết, ngay tại Bình Dương hiện có khoảng 35.000 – 40.000 lao động khu vực ngoài quốc doanh, nhưng lại chủ yếu là người ngoài tỉnh, dẫn tới thiếu ổn định về nguồn cung lao động. Đáng lưu ý, có doanh nghiệp thu BHXH từ tiền lương, tiền công của công nhân, lao động nhưng không thực hiện nghĩa vụ trích nộp cho cơ quan BHXH, làm ảnh hưởng đến quyền lợi, lợi ích chính đáng của người lao động. Vì vậy, khi gặp các vấn đề về ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp,… họ không được hưởng các chế độ BHXH tương ứng. Đại diện Sở LĐ-TB&XH TP.HCM, ông Nguyễn Văn Xê cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, chính sách BHTN cho đến nay vẫn chưa đi đúng vào bản chất của một chính sách an sinh xã hội, mà chỉ mới thể hiện việc tạm thời thay thế trợ cấp thôi việc, hoặc mất việc theo quy định của Bộ LĐ-TB&XH. Bên cạnh đó, dù TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, với trên 96.000 doanh nghiệp, hơn 350.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể, tuy nhiên lực lượng viên chức thực hiện chính sách BHTN còn mỏng và chưa đáp ứng được số lượng người lao động tăng mới mỗi ngày.

Về bất cập trong thu, chi, quản lý quỹ BHTN, bà Đỗ Thị Xuân Phương, Phó Tổng GĐ BHXH Việt Nam cho biết, tình trạng nợ đóng BHTN vẫn còn chậm được khắc phục, đặc biệt đối với các đơn vị hưởng lương từ ngân sách nhà nước cũng nợ BHTN. Trong đó, năm 2009, nợ đọng BHTN lên tới trên 43 tỷ đồng, tới năm 2012 đã tăng số nợ đọng lên tới 365.446 tỷ đồng. “Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, ngoài yếu tố khách quan thì ý thức chấp hành pháp luật của người sử dụng lao động chưa cao, đã dẫn tới tình trạng nợ đóng, trốn BHTN; trong khi chưa có quy định cơ quan BHXH có chức năng thanh tra, xử phạt vi phạm về BHXH…”, bà Phương cho biết.

 Dự thảo Luật còn nhiều “sạn”

Từ những hạn chế trong chính sách BHTN, ông Nguyễn Đại Đồng cho biết, Dự thảo Luật Việc làm đã xin góp ý từ các địa phương, bộ, ban ngành để hoàn thiện chính sách về BHTN. Trong đó, đã bổ sung có chính sách cụ thể để hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề đối với người lao động đóng BHTN. Đồng thời, điều chỉnh nhiều chính sách về hỗ trợ tìm việc làm, trợ cấp thất nghiệp, BHYT cho người thất nghiệp,…

Tuy nhiên, ông Đặng Như Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội nhận định, một số quy định về BHTN trong dự thảo Luật Việc làm vẫn còn những “hạt sạn” chưa được khắc phục. Chẳng hạn, dù Dự thảo đã bổ sung hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề để phòng ngừa thất nghiệp, nhưng đối tượng đạt điều kiện thụ hưởng vẫn còn hẹp, vì nguyên nhân đưa đến thất nghiệp không chỉ do chuyển đổi công nghệ, sản xuất, kinh doanh mà phụ thuộc rất lớn vào thị trường tiêu thụ hàng hóa, kết quả và hiệu quả sản xuất, kinh doanh, thiên tai, khủng hoảng kinh tế,…buộc phải thu hẹp hoạt động sản xuất, kinh doanh, dẫn đến mất việc làm.

Chia sẻ kinh nghiệm trong tổ chức chính sách về BHTN của quốc tế, bà Ngô Thị Loan, Điều phối viên về BHTN của ILO tại Việt Nam cho biết, hiện nhiều nước áp dụng chi trả định kỳ và theo nguyên tắc quỹ BHXH khi triển khai chế độ BHTN. Bởi vì, chi trả định kỳ sẽ phù hợp hơn với nhu cầu sinh kế của cá nhân và gia đình của người thất nghiệp, do đó đã khắc phục hạn chế của trợ cấp thôi việc. Đặc biệt, chế độ BHTN như vậy cũng cho phép bảo vệ người thất nghiệp, kể cả khi người sử dụng lao động bị phá sản, hoặc các mô hình tiết kiệm cá nhân bị thất bại (như trong khủng hoảng kinh tế hiện tại).

 Điều phối viên về BHTN của ILO cũng lưu ý, cơ quan triển khai chính sách BHTN của Việt Nam nên cân nhắc thiết kế chế độ đặc biệt cho một số nhóm người thu nhập thấp, hoặc bị hạn chế khả năng lao động trong xã hội như người tìm việc lần đầu, nhóm lao động cao tuổi, nhóm lao động thời vụ, lao động bán thời gian…

Nguồn daidoanket.vn

{fcomment}

1 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here